TEMEL ANLAMI:

* Hiç yoktan varlıkları yaratma işini gerçekleştiren.

* Yaratmayı takdir/plan aşamasından eylem aşamasına geçiren.

* “Bari, varlıkları yoktan varlığa çıkaran, takdir ettiğini ve kararlaştırdığını varlık sahasında ortaya koyan demektir. Zira bir şeyi takdir eden ve düzenleyenin, bunu gerçekleştirmeye ve varlık sahasına koymaya gücü yetmeyebilir. Ancak ALLAH böyle değildir. O, karar veren ve bu kararı uygulayıp, hayata geçirendir.” (Hafız er-Rakmi)

TEMEL ANLAMIN AÇILIMI VE İKİNCİL ANLAMLARI:

* “Kuşkusuz ALLAH’ın bir şeyi var etmesi, ALLAH’ın o varlığı aniden ve daha önce bilgisi olmadan yarattığı anlamına gelmez. O, herhangi bir varlığı var etmeden önce bilgi sahibidir. Yaratma anında O’na ‘Bedi’ adı verildiği gibi Bari adı da verilmektedir.”(Halimi)

* Yaratılmışları, ilmi-zihni-teorik birer varlık halinden çıkartıp onlara harici (dış, somut ve bazıları için maddi) bir şekil veren. Bu durum yaratılış süreci açısından kâinatın yaratılması demek olan Big Bang’ın kendisine işaret etmektedir. Çünkü varlıklar son şekillerini henüz almamıştır. Bir tür hammadde halindedir. Kozmolojide bu duruma “kozmik çorba” denilmektedir. Kur’an’ın anlatımına da uygun düşecek biçimde, henüz madde ile radyasyonun birbiriyle karışık olduğu bu durum altı aşama şeklinde kabul edilmektedir:

Birinci dönem: İlk saniyenin yüzde biridir. Evren’in boyutları, sıfırdan dört ışık yılı büyüklüğüne (otuz sekiz katrilyon km.) ulaşmıştır.

İkinci dönem: İlk saniyenin onda biridir. Sıcaklık otuz milyar dereceye düşmüştür. Proton ve nötronlar yavaş yavaş oluşmaya başlamıştır.

Üçüncü dönem: Sıcaklık on milyar derecedir. Maddenin yoğunluğu sudan üç yüz seksen bin kez daha fazladır. Atomun oluşumu için yeterli soğukluk henüz sağlanamamıştır.

Dördüncü dönem: Evren on dört saniye yaşındadır. Sıcaklık üç milyar dereceye inmiştir. Helyum çekirdekleri gibi kararlı atomlar artık oluşmaktadır.

Beşinci dönem: Sıcaklık bir milyar derecedir yani Güneş’in çekirdek sıcaklığının elli-altmış katı… Evren’in yaşı ise üç dakika iki saniyedir.

Altıncı dönem: Evren, otuz dört dakika kırk saniyeliktir. Sıcaklık üç yüz milyon dereceye düşmüştür. Yaratılış tamamlanmış, atomlar oluşmuş ve artık galaksiler belirmeye başlamıştır.

* Hastalık, kusur ve ayıp türünden olup insana hoş gelmeyen şeylerden uzak olan.

* Sıfatlarında yaratılmışlara benzemekten uzak olan.

* Hiçbir borç ve zimmet altında bulunmayan.

* Yaratılmışları sağlıklı ve dengeli hale koyan: “O ki, seni yarattı, düzenledi ve sana ölçülü bir biçim verdi.” (82/İnfitar:7)

* Bir çok farklılıklarına rağmen evrenin bütün parçalarını uyumlu ve düzenli olarak meydana getiren: “Kainatı yaratan Kim ise, İslamiyeti gönderen de O’dur. Kainat ile İslamiyeti ruh ile ceset gibi yapan, Bari olan ALLAH’tır.” (Nurettin Ünal)

* Yaratmasında hür olan. Hiçbir etki altına alınamayan.

* Bütün nimetleri bir lütuf olarak veren.

* Varlıkları yeni bir iş yapmaya muktedir kılan.

* “Bari ismi daha çok canlıların yaratılması için kullanılır. Örneğin, gökler ile yerin yaratılması için ‘ber’ değil de ‘halk’ lafzı daha uygun düşer.” (İbn Manzur)

* “Embriyolarda insanın bütün organlarının şekilleri, yerleri, büyüklükleri ve sayıları genetik program halinde yazılıdır. Bununla birlikte, ALLAH, her insana da diğerinden bir farklılık, bir başkalık lütfetmiştir. Bu başkalıkla, insanlar birbirlerinden fark edilir, ayrılırlar. O halde, bir insan, yaratılışı ile Halik ismini, diğer insanlardan farklı olmasıyla da Bari ismini gösterir.”(Alaaddin Başar)

PRATİK BOYUT:

* “AbdülBari (Bari’nin kulu) o kuldur ki, tutarsızlıktan, hatadan ve karmaşadan azad olmuştur. Böyle bir kimse, tabiatta işleyen ilahi kanunlarla mükemmel bir birlik içinde yaşamaya başlamış ve diğer insanlara da aynısını yapmaları için yardım ve ilham verebilir hale gelmiştir. Mükemmel bir uyum ile yaratmak manasındaki el-Bari sıfatı aslen ALLAH’ın Rahman sıfatının bir parçasıdır. Mülk suresinde buyrulduğu gibi: ‘Rahman’ın yaratmasında hiçbir uygunsuzluk bulamazsın; gözünü çevir de bir bak, bir bozukluk görebiliyor musun?’ Netice itibariyle AbdülBari kendi uyumluluğu içinde muhakkak hayırlı, faydalı olan kuldur.”(Tosun Bayrak)

* Bari isminin tecellisine ayna olanlar, yaratılıştan kendilerine verilmiş olan organ, duygu, eğilim ve yetenekleri yaratılış amaçlarına uygun olarak, yerli yerinde kullanır. Dengeli ve amaca yönelik bir kişilik geliştirirler: “İman edip salih amel işleyenler (İslam’ı yaşayanlar) var ya, işte onlar, yaratıkların en hayırlılarıdır.” (98/Beyine:7) ayeti öylelerini anlatmaktadır.

* Herhangi bir manevi-sosyal-maddi oluşumun, teoriden pratiğe geçiş aşamalarından sorumlu olanlar, bu ismin tecellisine ayna ve araç demektir. Bu konuyla ilgili yeteneklerini son haddine kadar geliştirip, sorumluluklarının gereğini tam olarak yerine getirebilmeleri için bu niyet ve bilinç ile “Ya Bari ya ALLAH” zikrini vird edinmeleri gerekir.

* Bu ismin zikrini vird edinenlerin tehlikeli hastalıklardan korunacakları, işlerinden ayrılmış iseler tekrar geri dönecekleri ALLAH’ın sonsuz rahmetinden ümid edilir.

* Bari ismiyle bela, musibet ve afetlerden kurtulmak için dua edilir.